گزارش عملکرد

دستاوردهای سازمان امور عشایر ایران

(برنامه چهارم و ابتدای برنامه پنجم )

مقدمه

جامعه عشایری به عنوان یکی از جوامع سه‌گانه کشور، در کنار جامعه شهری و روستایی، همواره نقش بارز و تعیین کننده‌ای در سرنوشت سیاسی و حیات اقتصادی کشور داشته است.

عشایر کوچنده به جمعیتی گفته می شود که دارای نظام و ساختار اجتماعی مبتنی بر سلسله مراتب ایلی باشند، اساس معیشت آنان مبتنی بر دامداری بوده و به منظور یافتن چراگاه و تعلیف دام و تامین معاش خود، بین ییلاق و قشلاق حرکت منظم فصلی داشته باشند.

بر اساس آخرین سرشماری عشایر کوچنده کشور در تیرماه ۱۳۸۷، جمعیت عشایری ایران، یک میلیون و ۱۸۶هزار و ۳۹۸ نفر در قالب ۲۱۲۷۷۲ خانوار، ۱۰۴ ایل و ۵۵۲ طایفه مستقل و ۱۹۸۴۰ کوچکترین رده ایلی بوده است.

با  وجود اینکه جامعه عشایری کمتر از ۲ درصد جمعيت كشور را تشکیل می دهند، میزان تولید و فعالیت‌های اقتصادی قابل توجه آنان، از اهمیت بسیار بالای این جامعه در چرخه تولید کشور حکایت دارد. عشایر با در اختیار داشتن بیش از ۲۴ ميليون واحد دامي و ۳۸ درصد مراتع کشور، افزون بر ۲۰درصد گوشت قرمز، ۵درصد محصولات کشاورزی و ۳۵ درصد صنایع دستی کشور را توليد می‌کنند و نقش بارزي در ساير توليدات دامي و لبنی دارا هستند.

 

جدول (۱): میزان برخورداری عشایر کشور از شاخص های توسعه

سال ۱۳۹۰ برنامه چهارم تا پايان برنامه سوم عنوان
درصد جمعيت درصد جمعيت درصد جمعيت
۳ ۳۶۰۰۰ ۶۲ ۷۴۴۰۰۰ ۳۷ ۴۸۱۷۳۲ آب آشاميدني بهداشتي
۱ ۱۲۰۰۰ ۹۳ ۱۱۱۶۰۰۰ ۷۱ ۹۲۹۲۳۱ راه دسترسي
۳ ۳۶۰۰۰ ۵۷ ۶۸۴۳۰۰ ۳۷ ۴۸۱۳۳۹ راه باروكش شني
۰٫۵ ۶۰۰۰ ۳۶ ۴۳۲۰۷۰ ۱۱ ۱۳۷۶۷۲ راه باروكش آسفالت
۲ ۲۴۰۰۰ ۶۰ ۷۲۰۴۰۰ ۳۸ ۴۹۰۰۶۴ برق
۰٫۵ ۶۰۰۰ ۵۰ ۶۰۳۲۰۰ ۴۱ ۵۳۵۷۱۰ خانه بهداشت
۱٫۵ ۱۸۰۰۰ ۸۰ ۹۵۸۴۰۰ ۵۶ ۷۲۷۲۱۹ مراكز آموزشي ابتدايي
۱ ۱۲۰۰۰ ۳۵ ۴۱۷۹۰۰ ۲۴ ۳۰۹۸۹۵ مراكز آموزشي راهنمايي
۰٫۲۵ ۳۰۰۰ ۱۸ ۲۱۶۸۰۰ ۱۱ ۱۴۷۵۳۰ مراكز آموزشي متوسطه
۰٫۲۵ ۳۰۰۰ ۵ ۵۸۶۸۰ ۴ ۵۱۶۱۷ مراكز آموزشي پيش دانشگاهي
۱٫۷ ۲۰۴۰۰ ۸۰ ۹۶۱۰۷۰ ۴۷ ۶۰۷۳۱۳ مراكز سوخت فسيلي
۰ ۰ ۵ ۵۷۱۶۰ ۳ ۴۰۳۷۲ مراكز ورزشي
۷ ۸۴۰۰۰ ۶۵ ۷۸۲۶۰۰ ۳۴ ۴۴۶۷۶۹ دسترسي به مخابرات
۳ ۳۶۰۰۰ ۴۱ ۴۹۳۱۵۰ ۳۳ ۴۲۹۹۹۷ برخورداري از مسكن در قشلاق
۰٫۲۵ ۳۰۰۰ ۱۷ ۲۰۳۸۷۰ ۱۵ ۱۹۹۱۶۴ برخورداري از اماكن مذهبي
۰ ۰ ۵ ۷۸۲۴۰ ۴ ۴۶۵۹۸ برخورداري از غسالخانه
۰ ۰ ۱ ۱۹۵۶۰ ۱ ۱۷۷۷۵ برخورداري از كتابخانه
۱ ۱۲۰۰۰ ۴۵ ۵۴۱۷۰۰ ۱۵ ۱۹۰۸۷۷ برخورداري از پايگاه مقاومت
۱٫۵ ۱۸۰۰۰ ۲۳ ۲۷۳۸۴۰ ۱۸ ۲۳۷۱۱۹ ميزان اراضي آبي
۰ ۰ ۲۶ ۳۱۲۹۶۰ ۲۲ ۲۸۵۶۸۱ ميزان اراضي كشاورزي ديم
۰ ۰ ۹ ۱۱۷۳۶۰ ۵ ۵۹۲۷۹ اجراي طرح هادي
۱٫۲ ۱۴۴۰۰ نفر ۷۲۵۰۳ ۴۸۷۳۸ * عشاير اسكان يافته

 

محورهای اصلی فعالیت سازمان امور عشایر ایران

عمده فعالیت‌های سازمان امور عشایرایران در خدمات رسانی به عشایر در قالب برنامه ساماندهی به کوچ و اسکان انجام می شود که شامل پنج طرح اصلی زیر است:

۱- طرح عملیات اجرایی اسکان.

۲- طرح ارائه خدمات پشتیبانی به کوچندگان.

۳- طرح مطالعات جامع ساماندهی مناطق عشایری.

۴- طرح جایگزینی سوخت فسیلی.

۵- نیازسنجی و ارائه نیازهای جامعه عشایری به سایر دستگاه ها

 

۱ ـ طرح عملیات اجرایی اسکان

هدف این طرح، اجرای عملیات عمرانی و زیربنایی اسکان در کانون های توسعه عشایری و تجهیز این کانون ها به خدماتی از قبیل راه، آب، برق و آماده‌سازی سایت اسکان در مناطق عشایری کشور است.

جدول (۲ ): طرح عمليات اجرایي اسكان

سال ۱۳۹۰ برنامه چهارم تا پايان برنامه سوم واحد عنوان پروژه
۳۶۵ ۸۱۹ ۲۵۳۴ كيلومتر احداث راه
۳۹۲ ۳۰۸۱ ۳۶۷۴ كيلومتر كانال انتقال آب
۱۶۶ ۳ ۳۲۹ كيلومتر آسفالت راه
۱۳٫۵ ۱۶۶ ۴۴۸ كيلومتر شبكه برق فشار متوسط
۸۰۰ ۷۰۰۰ ۷۶۹۲ ليتر بر ثانيه ايستگاه پمپاژ آب
۳۵ ۲۹۹ ۱۳۱۴ حلقه حفر و تجهيز چاه
۱۱۵۰۰ ۱۰۲۱۴ ۱۲۷۷۲ هكتار تسطيح وتجهيز اراضي كشاورزي
۶۵۲ ۱۷۶۸ ۱۲۸۰ كيلومتر لوله كشي آب آشاميدني
۴۳ ۵۲۳ ۱۷۳ كانون آماده سازي سايت اسكان

 

۲ـ طرح ارائه خدمات پشتيباني به كوچندگان

این طرح با هدف ارائه خدماتی از قبیل راه‌سازی، تأمین آب شرب و همچنین زیرساخت‌های تولیدی به عشایر کوچنده کشور در مناطق ییلاقی و قشلاقی و در مسیر کوچ عشایر اجرا می‌شود.

 

جدول (۴): طرح ارائه خدمات پشتيباني به كوچندگان

رديف پروژه واحد كار تا پايان برنامه سوم برنامه چهارم سال ۱۳۹۰ جمع
۱ آبشخور دام باب ۵۱۵۳ ۱۰۳۸ ۲۶۷ ۶۴۵۸
۲ لايروبي و مرمت قنوات رشته ۵۱۸۶ ۸۳۲ ۲۶۰ ۶۲۷۸
۳ بند خاكي مورد ۳۱۷ ۱۱ ۲ ۳۳۰
۴ بهسازي چشمه دهنه ۱۴۶۵ ۸۰۵ ۱۲۵ ۲۳۹۵
۵ آموزش عشاير نفر روز ۱۲۷۹۶۳۹ ۱۶۳۶۷۳ ۱۹۶۴۶ ۱۴۶۲۹۵۸
۶ نگهداري راه كيلومتر ۷۹۹۱۵ ۹۰۹۶۴ ۱۶۶۷۱ ۱۸۷۵۵۰
۷ راه‌گشایي كيلومتر ۲۶۱۴۸ ۶۱۸۳٫۵ ۱۵۱۶٫۰ ۳۳۸۴۸
۸ احداث راه عشايري كيلومتر ۲۵۶۸۴ ۳۹۵۶ ۱۲۰۱ ۳۰۸۴۱
۹ آبرساني با تانكر خانوار  /سال ۳۳۲۵۹۰ ۵۰۸۴۰۷ ۶۵۵۵۰ ۹۰۶۵۴۷
۱۰ سرويسهاي بهداشتي دستگاه ۱۶۳۰ ۱۵۴ ۵۵ ۱۸۳۹  
۱۱ حفر چاه حلقه ۲۰۵۷ ۸۵ ۴۱ ۲۱۸۳  
۱۲ احداث آب انبار متر مكعب ۷۴۶۵۳۳ ۱۲۲۱۸ ۱۰۳۶۵ ۷۶۹۱۱۶  
۱۳ تأسيسات خدمات عشايري مورد ۲۵۵ ۲۶ ۹۳ ۳۷۴  
۱۴ احداث انبار علوفه متر مربع ۳۵۳۲۷ ۱۴۲۷۰٫۵ ۲۳۷۸٫۰ ۵۱۹۷۶  
۱۵ احداث پل دهنه ۵۸۸ ۳۶۷ ۳۰ ۹۸۵  

 

۳ ـ طرح مطالعات جامع ساماندهی عشایر

این طرح به منظور انجام مطالعات کاربردی در سه سطح جامع، نیمه‌تفصیلی و تفصیلی اجرایی برای شناسایی پتانسیل‌ها، مکان­یابی کانونهای توسعه، ایجاد فرصتهای شغلی و افزایش تولید و تعیین اولویت ها و ارائه طرح‌های دارای توجیه اقتصادی در مناطق عشایری انجام می‌شود.

 

جدول (۵ ): طرح مطالعات جامع ساماندهی مناطق عشایری کشور

سال ۱۳۹۰ برنامه چهارم تا پايان

برنامه سوم

عنوان پروژه شرح
۳۶ ۱۶۶ ۳۰۲ امكان سنجي توسعه فعاليت ها وافزايش توليد عنوان طرحهاي

مورد عمل

۴۱ ۱۸۸ ۱۵۰ شناسائي پتانسيل ها ومكانيابي كانون ها
۵۸ ۹۶ ۱۶۳ تهيه برنامه عمليات وتجهيز كانون
۲ ۲۹ ۰ تدوين نظام بهره برداري
۱۳۷ ۴۷۹ ۶۱۵ جمع پروژه ها
۱۰۸۳۰ ۵۷۴۴۸ ۲۷۴۰۰ تعداد خانوارمورد مطالعه حجم عمليات
۱۹۴۰۰ ۶۷۵۳۷ ۸۶۲۷۰ ميزان اراضي (هکتار)
۶۷۴۰ ۲۲۰۴۷ ۳۹۷۵۰ حجم آب تخصيصي (مترمکعب)

 

۴ ـ طرح جایگزینی سوخت فسیلی و انرژی های نو

با اجرای این طرح، ضمن تأمین سوخت مورد نیاز عشایر، از بوته‌کنی و قطع درختان جلوگیری می‌شود و حفظ منابع طبیعی و نیز افزایش سطح رفاه خانوارهای عشایری را به دنبال خواهد داشت.

 

جدول (۶ ): طرح جایگزینی سوخت فسیلی و انرژی طبیعی در مناطق عشایری

سال ۹۰ عملكرد برنامه چهارم تا پایان برنامه سوم واحد عنوان پروژه
۰ ۲۱۲ ۳۴۶ جايگاه احداث جايگاه ذخيره وتوزيع مواد نفتي
۲ ۲۰۰ ۳۴۴ جايگاه احداث جايگاه ذخيره وتوزيع گاز مايع
۲ ۵۸ ۸۱ دستگاه خريد وتجهيز خودروي سوخت رسان
۳۷۴۰ ۲۶۱۴۰ ۵۶۸۰۰ خانوار آموزش و ترويج لوازم گاز سوز ونفت سوز
۸۰ ۱۳۶ ۰ مورد ايجاد واحدهاي استفاده از انرژي نو
۰ ۱۹ ۰ دستگاه اجاق خورشیدی
۸۹۰ ۲۶۴۱ ۵۰۰ دستگاه فانوس خورشیدی
۳۴ ۳۲ ۰ دستگاه مولد انرژی خورشیدی
۴۶ ۸۵ ۰ دستگاه آبگرمکن خورشیدی

 

۵- نیازسنجی و ارائه نیازهای جامعه عشایری به سایر دستگاه های اجرایی

به منظور مديريت و تأمين حداقل خدمات به عشاير و حضور همه دستگاه‌های اجرایی مرتبط برای ارائه خدمات در مناطق عشایری، «آیين‌نامه ساماندهي عشاير» در سال ۱۳۸۴ توسط دولت تصويب و ابلاغ شد. از زمان تصویب این آیین نامه تاکنون، خدمات بسیار ارزشمند و قابل توجهی توسط دستگاه‌های اجرایی به عشایر ارائه شده است که شایسته تقدیر است. وزارتخانه های آموزش و پرورش، نیرو و جهاد کشاورزی از جمله دستگاه‌هایی هستند که نقشی بسیار پررنگ و موثر در مناطق عشایری داشته‌اند.

 

جدول (۹ ): عملکرد سایر دستگاه­های اجرایی در مناطق عشایری

تعداد خانوار بهره مند درصد رشد اعتبار( میلیارد ریال) تعداد پروژه شرح
۳۴۰۰ ۰ ۱۲۷ ۳۲۲ ۱۳۸۴
۱۳۷۰۰ ۳۷۷ ۶۰۶ ۱۰۰۰ ۱۳۸۵
۲۴۶۰۰ ۸۹ ۱۱۳۹ ۱۲۷۱ ۱۳۸۶
۳۱۶۰۰ ۹۷ ۲۲۴۸ ۲۷۰۹ ۱۳۸۷
۲۴۱۴۴ ۶ ۲۳۸۹ ۲۴۵۸ ۱۳۸۸
۲۷۲۰۰ ۲٫۵ ۲۴۵۰ ۲۴۱۰ ۱۳۸۹
۲۵۱۸۰ ۱٫۶ ۲۴۹۰ ۲۵۴۰ ۱۳۹۰
۱۴۹۸۲۴ ۱۱۴۴۹ ۱۲۷۱۰ جمع

 

عملکرد امور تعاونیها و تشکلهای عشایری:

تشکل های عشایری در ارائه خدمات به عشایر نقش بسزایی دارند و توانمندسازی آنها برای دراختیار قرار دادن خدمات پشتیبانی تولید از قبیل تأمین نهاده‌ها، بازاریابی محصولات تولیدی عشایر و … از اهمیت زیادی برخوردار است.

جدول ( ۷ ): عملکرد امور تعاونیها و تشکلهای عشایری

سال ۱۳۹۰ برنامه چهارم واحد عنوان
۹ کارخانه با تولید سالانه ۲۷۷۷۶ تن ۲۶ کارخانه با تولید سالانه ۳۱۷۰۰۰ تن كارگاه ايجاد كارگاه توليد خوراك دام
۵۱۴۲۹ ۹۰۰۰۰۰ تن تأمين وتوزيع علوفه
۱۹۹۷ ۱۸۰۰۰۰ رأس پرواربندي مشاركتي
۳۹۱۹ ۵۵۰۰۰ تن خريد محصولات توليدي
۵۷۹۷۹ ۷۰۵۰۰۰ رأس خريد وعرضه دام به بازار (با ايجاد ميادين و ايستگاه هاي عرضه دام)
۴۷۹۷ ۲۱۲۰۰۰ قطعه ترويج مرغ بومي
۲۲۰ ۲۷۵ تشكل ساماندهي وتوانمندسازي تشكلها
۵۴۱۷۶ ۱۱۲۳۱۱ نفر روز آموزش وترويج عشاير
۷۷۳۲۴ ۱۳۲۴۵۰۰ تن تأمين وتوزيع كالا هاي اساسي

 

۲۶-بهمن ماه-۱۳۹۴

1,400

چاپ خبر تبدیل به PDF


ارتباط مستقیم با مدیرکل

مهندس یحیی حسین پور

تلفن مستقیم:   ۰۳۸۳۲۲۵۰۱۲۹

فکس:    ۰۳۸۳۲۲۵۰۱۳۲